Over de echte anonimiteit, leegheid en hufterigheid

In de jaren '90 discussieerde ik volop via Usenet over alles en nog wat dat me interesseerde. In diezelfde tijd nog zat ik met een internetvriend te eten bij de Chinees omdat hij eens in het echt een potje schaak met me wilde spelen. Twee jaar geleden ontmoette ik een andere Internetvriend in het echt - hier in Nederland. Een schaakvriend uit Florida, en het is nog maar zelden dat we het over schaken hebben. Over de rest van alle dingen die ons bezig houdt des te meer.

Maar het was alles slechts de eerste stap op weg naar mijn verhuftering en sociaal isolement. Onze vorstin heeft gesproken. Beatrix meldde ons in haar kersttoespraak dat "de moderne technische mogelijkheden (...) mensen wel dichter bij elkaar (lijken) te brengen maar ze blijven op 'veilige' afstand, schuil gaand achter hun schermen. Wij kunnen nu spreken zonder te voorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg, grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand meer afgerekend. Niet het vreemd zijn maakt de ander agressief maar agressiviteit maakt de ander tot vreemde."

Kortom, het middel was de schuld. Het deed me weer een beetje denken aan de oraties van de SGP over de verdorvenheid van televisie en de discussies de leefden in EO-kringen over de juistheid van een zendmachtiging. Televisie bracht ons -aldus dit volk- niks anders dan zedeloosheid. Soms klopte dat. Dit massamedium bracht ons de Amerikaanse evangelisten die vanaf hun TV-kansel onverdraagzaamheid, hel en verdoemenis preekten over seks en ontrouw. Het bracht ons ook de onthulling dat dezelfde evangelisten vrijelijk het bed deelden met iedere vrouw - zolang het maar niet hun eigen vrouw was.
Er zijn ook andere voorbeelden. Terwijl Sesamestreet kansarme kinderen in de Verenigde Staten hielp bij hun onderwijskansen en tv-acties miljoenen bijeen brachten voor mensen in nood pruttelde dit soort mensen verder over het middel en niet over het doel.

Is onze vorstin inmiddels tot hetzelfde intellectueel bedenkelijke niveau gereduceerd? Is haar maatschappelijke isolatie en daarbij behorende wereldvreemdheid oorzaak van het soort kwetsende taal dat ze uitsloeg over de gebruikers van massamedia? Arjan Dasselaar schreef er op nu.nl een goede bijdrage over.

Toch is er meer aan de hand. Het gaat niet alleen om geconstateerde verhuftering of een niet-geconstateerd groeiend sociaal isolement. Het gaat vooral over de toegenomen informatiedichtheid en de kennis die ons dat bracht. Dat die informatie van wisselende kwaliteit is doet er natuurlijk toe, maar door de hoeveelheid beschikbare informatie zijn de gevolgen veel minder ernstig.
Wat heeft die informatie ons opgeleverd? Het zorgwekkende besef dat een flink deel van onze bestuurlijke elite bestaat uit wrakhout dat bij gebrek aan gewicht is komen bovendrijven. Of door geboorte. Het besef dat besturen niet beheersen is, maar hooguit wat paniekerig bijsturen. Dat bestuurders hetzelfde gebrek aan kwaliteit vertonen waar wij zelf ook mee gezegend zijn.
Die deconfiture is het die mensen als Beatrix en haar familie zo dwars zit.

Een voorbeeld daarvan is het functioneren van ons parlement. Mensen zien politici in de Tweede Kamer op jacht naar dezelfde leegheid met dezelfde hufterigheid als die waarvan onze vorstin ons beschuldigt. De anonimiteit van de persoon is vervangen door de anonimiteit van de maatschappijdoctrine waarachter de politicus zich verschuilt.
Vroeger was dat allemaal een ver-van-mijn-bed-show. Vandaag niet meer. Binnen een minuut kan Nederland via de sociale media - twitter, hyves, facebook, uitgelekte mail of sms - kennis nemen van de ongenuanceerdheid van weer een volgende bestuurlijke non-ruzie.

De reacties van het publiek daarop zijn navenant en daar heeft Beatrix gelijk in. En dat is de reden dat zij niets ziet in de zichtbaarheid van het openbaar bestuur - inclusief dat schimmige halfopenbare van haar. Het is al erg genoeg dat onze proleterige medeburger zich kan uitspreken maar zich tegelijkertijd kan verschuilen achter hufterigheid in anonimiteit.

Daarom pleit Beatrix er indirect voor dat ook zij zich weer in antidemocratische anonimiteit kan hullen om slechts mensen te ontmoeten die haar aanstaan. Dat is pas een respectloze leegheid in anonimiteit. Nimmer was er een ongemakkelijker waarheid te verbergen. Beatrix heeft dat maar al te goed gezien.