Rajiv Chandrasekaran - Imperial Life in the Emerald Zone

"Er zijn inmiddels ettelijke boeken geschreven over de oorlog in Irak. Weinige daarvan zijn zo beklemmend als Imperial Life in the Emerald City van Rajiv Chandrasekaran. De auteur was hoofd van het bureau van de Washington Post in Bagdad vanaf het begin van de Amerikaanse bezetting in 2003 tot het vertrek van L. Paul Bremer als gouverneur in juni 2004. Hij beschrijft het leven in de Groene Zone, waar de Amerikanen in bijna complete afzondering van de rest van de stad en het land een nieuwe Iraakse orde zaten te ontwerpen. (Volkskrant)"

Na het lezen van Woodward's "Bush at War" en "State of Denial", James Risen's "State of War", en inmiddels wat oudere boeken zoals Richard Clarke's "Against all Enemies" en John W. Dean's pamfletachtige "Worse than Watergate" en " Conservatives without Conscience" is "Imperial Life in the Emerald Zone" van de Washington Post-redacteur Chandrasekaran over het leven in de veilige Groene Zone die de Amerikanen na de val van Bagdad hebben ingericht geen echte verrassing. De oorlog in Iraq is slechts een tragisch en bizar resultaat van een regeringselite in de Verenigde Staten die sinds de opkomst van Newt Gingrich en zijn "Contract met Amerika" zijn ziel aan de duivel van de evangelisten en rechtse fanatici heeft verkocht. Men hoeft geen links georiënteerd persoon meer te zijn om die troosteloze waarheid onder ogen te zien.

De VS zijn een conservatief land. Daar is niets nieuws aan. Bijna de helft van alle inwoners gelooft niet dat de evolutietheorie een deugdelijke wetenschappelijke theorie is, en de scheppingsverhaal uit Genesis wel. Ruim eenderde van de Amerikaanse studenten neemt aan dat de correcte beschrijving van het onstaan van de wereld in zijn huidige vorm beschreven is in het scheppingsverhaal. Maar dit soort feiten wordt pas verontrustend als de onverdraagzame en gewetenloze wijze waarop dit soort misverstanden in stand wordt gehouden zichtbaar wordt gemaakt; opgezweept door een kleine groep van mensen die het misschien nog wel gelooft ook, maar er hoe dan ook maar al te graag misbruik van maakt. Het onderscheid tussen de uit Afghanistan officieel verdreven Talibaanregering en de regering Bush wordt met de dag kleiner. Niet voor niets verzuchtte een journalist ooit eens dat Bush en Usama Bin Laden, luisterend naar het gekrijs van de extremistische imam in de moskee - of het nu over ongelovigen, vrouwen of homo's gaat- vaker samen instemmend zullen knikken dan van mening zullen verschillen.

De woorden van Richard Clarke in "Against all Enemies" zijn nog steeds even toepasbaar op de huidige situatie waarin de bestuurlijke bovenlaag in Washington zich bevindt als toen het boek verscheen. In zijn beschrijving van Bush geeft hij ongemerkt een accurate beschrijving van de gehele bovenlaag: "From the interactions I did have with Bush it was clear that the critique of him as a dumb, lazy rich kid were somewhat off the mark. When he focused, he asked the kind of questions that revealed a result-oriented mind, but he looked for the simple solution, the bumper sticker description of the problem. Once he had that, he could put energy behind a drive to achieve his goal. The problem was that many of the important issues, like terrorism, like Iraq, were laced with important subtlety and nuance. These issues needed analysis and Bush and his inner circle had no real interest in complicated analyses; on the issues that they cared about they already knew the answers, it was received wisdom." Kennis van zaken is ongewenst. De juiste politieke opvattingen hebben is samen met kadaverdiscipline en kritiekloosheid de bizarre sleutel tot maatschappelijk succes geworden.

Het verhaal van Chandrasekaran uit Iraq, waar hij ruim een jaar verbleef, voegt niet veel wezenlijks toe aan de vanuit de VS geschreven verhalen van Risen of Woodward. Chandrasekaran heeft echter het perspectief van de "petite histoire", dat het allemaal nog een stukje echter maakt. Huiveringwekkend is zijn achteloze omschrijving van de gewenste aanwezige partijpolitieke kwalificaties en de ongewenste en daarom volstrekt afwezige inhoudelijke kwalificaties van mensen die een door oorlog verwoest land uit de modder geacht worden te moeten trekken. Centraal motief is de tegenstelling tussen de droomwereld (de Emerald City uit The Wizard of Oz) en de rauwe werkelijkheid van Bagdad buiten de veilige groene zone.

Ook al brengt Chandrasekaran ons niets nieuws over het wanbeleid van de Bush-regering aangaande Iraq, met zijn beschrijving van de absurde tegestelling tussen het leven in de Groene Zone en daarbuiten maakt hij wel op een bijzonder heldere wijze duidelijk hoe de situatie in Iraq zo onaangenaam hard uit de bocht kon vliegen. Er klinkt zelfs zo nu en dan sympathie door in zijn beschijving van jonge jongens, die zich hebben voorgenomen er het beste van te maken, en zichzelf in een Gigeriaanse nachtmerrie terecht zien komen. Chandrasekaran maakt daarmee duidelijk dat alle partijen slachtoffer zijn geworden van schandalige manipulatie - of ze nu soldaat of ambtenaar zijn.

Het is onvoorstelbaar dat een president bijna tien jaar geleden bijna uit zijn functie werd gezet omdat hij loog over een potje orale sex in het Witte Huis, terwijl Bush en zijn kring al meer dan zes jaar ongestraft hun leugens en bedrog uitstrooien over de ruggen van duizenden dode, veelal jonge, loyale soldaten en de tienduizenden onschuldige maar evenzeer dode Iraqis. De fatsoensrakkers van nu zouden zich eens achter de oren moeten krabben als ze het "wettig gezag" weer eens een bescherming denken te moeten nemen tegen de vermeend "ontspoorde elementen" in onze samenleving. Maar in de VS zal dat niet zo snel gebeuren. Ook al is de stemming omgeslagen in het nadeel van Bush, toch zullen weinigen voelen voor een definitieve afrekening met hem en zijn kliek. Immers: een diepgaand onderzoek naar dat wangedrag zal evenzeer uitdraaien op een afrekening met al die kiezers die ondanks de waarschuwingen en aanwijzingen over leugens, manipulaties en bedrog toch liever Bush in 2004 de hand boven het hoofd hielden dan zijn opponent te kiezen en schoon schip te laten maken.