Waar gaat dat naartoe?

Niet lang geleden beantwoordde Neil deGrasse Tyson in een kort filmpje de vraag of het heelal een doel had. Zijn solide conclusie was dat we met 99,9999% zekerheid kunnen stellen dat het antwoord "nee" moet luiden.

Geen merkwaardige conclusie, ook al zijn de redenen die hij opsomt ook moeite waard voor degene die dit zelf ook al lang had vastgesteld.
Nee, het heelal heeft geen doel, geen vastgestelde eindbestemming.

Veel mensen vinden dat een lastige conclusie. Als mensen zien we graag patronen, verbanden. Mensen die in verbrande toast miraculeus een afbeelding van Jezus zien; een gezicht op het oppervlak van Mars. Er is zelfs een woord voor: pareidolia.

Mensen die niet geloven dat een dronken chauffeur te hard rijdt en zichzelf en een getroubleerde prinses doodrijdt. Die niet geloven dat een uit de hand gelopen hetze tegen een president tot één meneer met één geweer en een vermoorde JFK leidt. Ook een woord voor: complottheorie.

Mensen die geloven dat de natuur een doel heeft. Kijk maar eens naar dat filmpje van Neil deGrasse Tyson.

Ik kijk graag naar science fiction. Een favoriet is Star Trek. Deze televisieserie werd zelfs voorzien van wetenschappelijk advies om de technobabbel geloofwaardig te maken. Maar op één gebied zakte deze serie telkens weer door het ijs. De natuur was voor de Star Trek-schrijvers behept met een eigen wil, een doel. Een dokter babbelt over het feit "dat dit de natuurlijke evolutie van dit ras is". Of "dat we ons niet mogen bemoeien met beschaving zus en zo omdat zij zich zullen ontwikkelen tot....". Vaste kijkers van Star Trek kennen ongetwijfeld de "prime directive", de geschreven doctrine dat je je niet mag bemoeien met andere rassen omdat dit hun "natuurlijke ontwikkeling kan verstoren."

Voorzichtigheid en kousevoeten zijn nooit weg. Maar er is geen natuurlijke ontwikkeling, De natuur heeft geen plan. Ze doet maar wat. Soms komt er iets uit, meestal niet.

Miljoenen jaren geleden ontwikkelde zich een dierenras zo effectief dat de hele aarde er mee bevolkt was. De dinosauriers heersten over land, zee en lucht. Het ging hen voor de wind. En toen sloeg er een meteoriet in en waren ze allemaal dood. Stomme pech. Niks plan.

Honderdduizenden jaren geleden liepen er mensachtigen rond die de pech van hun leven hadden. Hun spiercellen werden door een mutatie onverwacht driemaal zo zwak. Dat was niet goed. Velen stierven omdat ze het aflegden tegen hun sterkere broertjes en zusjes, omdat ze hun voedsel niet meer konden kauwen.
Maar een klein groepje kwam er achter dat je door voedsel te verhitten het toch kon eten. Ze overleefden, omdat ze die kennis doorgaven aan hun kinderen. Geweldig ging het niet, maar ze haalden het eind van de dag. Omdat ze hun eten anders bereidden en aten hadden hun kaakspieren de stevige ankerpunten in de vorm van beenkammen aan weerszijden van hun schedel niet meer nodig. Veel aapachtigen hebben ze nog steeds. Wie hard moet bijten, wil niet dat zijn kaakspieren spontaan los scheuren. Maar zij hoefden niet meer hard te bijten. De kammen verdwenen. De schedel kreeg daardoor de ruimte in de breedte te groeien. De schedelinhoud groeide en werd opgevuld met extra hersenweefsel. De gemuteerde mensachtigen werden daardoor slimmer dan hun soortgenoten met beenkammen. De rest, homo sapiens, is geschiedenis.

Twee verhalen. Over een soort die winnaars leverde en in een klap de pineut was, over een soort die een verliezer was maar daar onverwacht voordeel uit haalde.
Omdat de natuur maar wat doet. Stomme pech. Stom geluk. Dat is evolutie.

Je kunt niet uit genen lezen waar je naartoe gaat, net zo min als je kunt lezen in een heilig boek waarom we ergens vandaan komen of waar we naar toe gaan.

Wees blij dat we die beenkammen kwijt zijn geraakt.Nou die extra herseninhoud nog optimaal gebruiken.

Want het verleden was een dobbelspel en de toekomst moeten we zelf maken.